Blog parentingowy dla rodziców, którzy chcą wiedzieć więcej
objawy autyzmu
Rozwój dziecka

Objawy autyzmu

Objawy autyzmu to temat niezwykle złożony. W związku z obchodzonym corocznie od 2008 roku Światowym Miesiącem Wiedzy o Autyzmie i Światowym Dniem Świadomości Autyzmu, postanowiłyśmy z Anią podzielić się z Wami garścią informacji na temat tego zaburzenia.

Zaburzenia ze spektrum autyzmu będą stanowić jedną z najczęściej spotykanych niepełnosprawności u dzieci i dorosłych na świecie. Szacuje się, że w Europie autyzmem dotknięta jest jedna na 150 osób, a dane na ten temat dynamicznie zmieniają się w związku z coraz szerszym dostępem do diagnozy dziecka i zwiększającą świadomością społeczeństwa. Warto podkreślić, że jak najwcześniejsza diagnoza i podjęcie odpowiednio dobranej, wieloaspektowej terapii z dużym prawdopodobieństwem pomoże zwiększyć komfort życia osób dotkniętym autyzmem i zminimalizować objawy tego zaburzenia.

Autyzm jest zaburzeniem funkcjonowania w trzech sferach: zachowania, komunikowania się i relacji społecznych. To znaczy, że trudności w wymienionych obszarach muszą być w mniejszym, lub większym stopniu zaobserwowane, aby stwierdzić u dziecka nieprawidłowości rozwojowe ze spektrum autyzmu.

Osoby z autyzmem to grupa bardzo zróżnicowana pod względem objawów i obejmuje zarówno jednostki niesamodzielne, niemówiące, jak i te, które wykazują wysoko rozwinięte umiejętności poznawcze – często objawy są tak dyskretnie wyrażone lub przypisywane tzw. „szerokiej normie rozwojowej”, że proces diagnozy rozpoczyna się zdecydowanie zbyt późno. Niejednokrotnie pierwszymi osobami, które zauważają nieprawidłowości są nauczyciele przedszkolni i logopedzi, którzy mają możliwość zaobserwowania dziecka w relacji z nieprzewidywalną grupą rówieśniczą.

OBJAWY AUTYZMU ZWIĄZANE Z KOMUNIKOWANIEM SIĘ:

– niewerbalnym:
trudność w nawiązywaniu i podtrzymywaniu kontaktu wzrokowego
mało zróżnicowana lub nieadekwatna mimika, intonacja, gestykulacja
trudności w odbieraniu pozawerbalnego aspektu komunikacji (dziecko nie rozumie zamiarów i emocji wyrażanych mimiką, intonacją i gestami)

– werbalnym:
opóźnienie rozwoju mowy lub mutyzm wybiórczy (porozumiewanie się tylko z konkretnymi osobami lub tylko w określonych środowiskach/kontekstach sytuacyjnych) jako symptomy nieprawidłowości rozwojowych- nie osobne zaburzenia, z którymi różnicuje się spektrum autyzmu w procesie diagnozy

  • mowa ograniczająca się do schematu bodziec-reakcja (nieumiejętność zdawania pytań, brak nawiązywania relacji za pomocą mowy, echolalie bezpośrednie, odroczone- powtarzanie usłyszanych wcześniej słów lub całych fraz)
  • mowa schematyczna: obsesyjne przywiązanie do określonych tematów lub echolalie zawsze używane w konkretnych sytuacjach/w odniesieniu do konkretnych osób
  • zaburzenia rozumienia mowy: na poziomie poleceń prostych, złożonych, relacji czasowo – przestrzennych, dosłowne rozumienie języka: dzieci z autyzmem nie potrafią odczytywać ukrytych znaczeń, nie rozumieją ironii, przenośni, żartów, przysłów
  • kłopoty z tworzeniem wypowiedzi zgodnie z zasadami gramatyki
  • nieprawidłowe użycie zaimków: np. zamiast „ja chcę ciastko” dziecko mówion chce ciastko”, “chcesz ciastko”
  • mało zróżnicowana lub nietypowa prozodia wypowiedzi (np.monotonna intonacja mowy)

    To, co odróżnia dzieci z autyzmem od innych, które także przejawiają kłopoty z mową to zaburzenia funkcjonalnego komunikowania się: realizowania potrzeb i nawiązywania relacji społecznych za pomocą mowy. Wiele osób z autyzmem mówi, ale nie komunikuje się skutecznie!

OBJAWY AUTYZMU ZWIĄZANE Z INTERAKCJAMI SPOŁECZNYMI

  • są ściśle powiązane ze sferą komunikacji

  • trudności w nawiązywaniu i podtrzymywaniu relacji z otoczeniem (np. podczas wspólnej zabawy, rozmowy)

  • trudności z wchodzeniem w role, naprzemiennością działania, naśladownictwem i kreatywnością w zabawie

  • trudności z akceptowaniem kontaktu fizycznego

  • trudności w rozumieniu i wyrażaniu uczuć, brak/zaburzenia empatii

OBJAWY AUTYZMU ZWIĄZANIE Z ZACHOWANIEM

– mała elastyczność, słabe tolerowanie zmian w otoczeniu (np. przemeblowania pokoju, nowej trasy do przedszkola), przywiązanie do rytuałów, talizmanów
– nietypowe i niefunkcjonalne użycie przedmiotów (np. układanie zabawek w szeregu, nadmierne koncentrowanie się na poruszających się elementach- kołach auta, pralce)
– obsesyjne zainteresowanie nietypowymi dla dziecka dziedzinami wiedzy
– stereotypowe ruchy ciała, najczęściej służące autostymulacji lub rozładowaniu napięcia- machanie rączkami, stymulowanie wzroku (np. przybliżanie i oddalanie przedmiotów od oczu), słuchu (nadmierne generowanie dźwięków), czucia ciała (szczypanie, a nawet autoagresja), zmysłu równowagi (kręcenie się wokół własnej osi), smaku (jedzenie niejadalnych rzeczy), węchu (obwąchiwanie); nadmierna wrażliwość wymienionych zmysłów wyrażona reakcjami obronnymi (np.wybiórczość pokarmowa, lękowa reakcja na dźwięki)

Należy pamiętać, że wymienione objawy autyzmu nie muszą występować w komplecie i mogą mieć różne nasilenie. Część z nich może pojawić się również jako przejściowy etap rozwoju, ale dzieci „neurotypowe” porzucają niepokojące zachowania, np. echolalie na rzecz kreatywnego tworzenia. Także zdrowo rozwijające się dziecko, tak jak my, ma swoje schematy i rytuały budujące poczucie bezpieczeństwa- od autystów różni je stopień nasilenia i niekiedy specyfika, co powinno być przedmiotem obserwacji specjalistów.

Dziś wiemy, że pierwsze niepokojące objawy autymu, świadczące o byciu w grupie ryzyka spektrum autyzmu możemy zaobserwować już w wieku niemowlęcym.

Wychodząc naprzeciw problemowi braku wczesnej diagnostyki całościowych zaburzeń rozwojowych, Fundacja Synapsis w ramach programu Badabada umieściła online kwestionariusz M-CHAT-R/F, przeznaczony dla dzieci od 16 do 30 miesiąca życia. Zawiera on 20 pytań dotyczących zachowań i umiejętności dziecka. Po wypełnieniu krótkiej metryczki i kwestionariusza, rodzice otrzymują wynik z informacją na temat stopnia ryzyka wystąpienia spektrum autyzmu u dziecka.
link: http://badabada.pl/images/pobierz/M-CHAT-RF_201509.pdf

Pamiętajmy, że M-CHAT-R/F jest narzędziem badania przesiewowego, to znaczy, że jedynie wstępnie ocenia zakres umiejętności i stopień zagrożenia autyzmem- niewielki procent tych dzieci finalnie otrzymuje diagnozę autyzmu. Nawet, jeśli kwestionariusz wykaże pewne nieprawidłowości rozwojowe, to jednocześnie daje szansę na podjęcie jak najwcześniejszych działań terapeutycznych.

 

Objawy autyzmu

Co dalej, jeśli okaże się, że Wasze dziecko przejawia niepokojące objawy? Autyzm to zaburzenie neurorozwojowe, w związku z czym każde dziecko z takim podejrzeniem powinno trafić do odpowiednich lekarzy- neurologa i psychiatry. Niezbędne jest także wykonanie badań słuchu, badań w kierunku nietolerancji i alergii oraz oceniających rozwój ruchowy dziecka. Swoją opinię na temat rozwoju powinien wydać psycholog, logopeda oraz pedagog. Taki zespół, składający się z psychiatry, psychologa, logopedy i pedagoga, jest w każdej rejonowej poradni psychologiczno-pedagogicznej i zajmuje się diagnozowaniem, orzecznictwem i terapią.

Na stronie Badabada można także zaczerpnąć wiedzy na temat wspierania rozwoju dziecka przed 6 miesiącem życia, między 6-12, a następnie 12-18 miesiącem życia, szczególnie pod kątem zaburzeń ze spektrum autyzmu.

2 kwietnia wiele budynków na całym świecie zaświeci się na niebiesko w geście solidarności i popularyzowania wiedzy o autyzmie (dlatego na zdjęciu Lilka ubrana jest na niebiesko). Zachęcamy do przyłączenia się do akcji-możecie tego dnia ubrać się na niebiesko, 3 kwietnia pobiec charytatywnie w półmaratonie „Biegnij! Wyprzedź autyzm” lub wypić na warszawskiej Ochocie kawę w klubokawiarni obsługiwanej przez osoby z autyzmem:) Możecie również udostępnić ten wpis innym rodzicom, tak aby wiedza o autyźmie docierała do szerszego grona ludzi. https://www.facebook.com/nebuleblog/

Autorką tekstu jest mgr Marta Byszko – pedagog specjalny, neurologopeda, która na co dzień pracuje z dziećmi autystycznymi.

Ten wpis ma 3 komentarzy

  1. Gosia

    Bardzo dziękuję za ten artykuł i link do ankiety… Coraz częściej słyszy się o przypadkach autyzmu w najbliższym otoczeniu, a wspomniane w artykule liczby (1 na 150 osób !!) dają do myślenia…

  2. Agata

    przydatny artykul, super blog dzieki!

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *